Polska / Polska na UNESCO

Auschwitz-Birkenau

Dawny obóz Auschwitz-Birkenau stał się symbolem Holocautsu i nazistowskiej zbrodni. Dziś uznawany jest za największy cmentarz na świecie. W tym miejscu w latach 1940-45 zginęło ok. 1,5 miliona niewinnych ludzi, w tym kobiet i małych dzieci. Zniknęli oni w popiołach krematoriów, ale i na skutek katorżniczej pracy, eksperymentów medycznych, chorób i głodu. Większość ofiar stanowili Żydzi – Birkenau był obowiem największym nazistowskim obozem zagłady, centrum eksterminacji europejskich Żydów. Zamordowano tu prawie milion żydowskich obywateli. Ginęli tu także Polacy, Rosjanie, Romowie i przedstawiciele innych narodowości.
W 1940 na przedmieściach Oświęcimia (podczas okupacji przemianowanego na Auschwitz), zaledwie 70 km od Krakowa, hitlerowcy założyli obóz koncentracyjny, który potem stał się także miejscem eksterminacji. Rok później zapadła decyzja o powiększeniu obozu i zbudowaniu jego drugiej części, w pobliskiej wsi Brzezinka (Birkenau). To miejsce stało się prawdziwą fabryką śmierci – na terenie obozu istniały 4 krematoria, których wydajność spalania wynosiła 5000 ciał na dobę.

Dziś Muzeum Auschwitz-Birkenau obejmuje i chroni teren dawnych obozów w Oświęcimiu i Brzezince. Zobaczyć tu można drewniane baraki  oraz murowane bloki, w których mieszkali więźniowie, ogrodzenie obozu z drutów kolczastych, wartownicze wieże. W Auschwitz zachował się (jako jedyny z terenów obozów) budynek krematorium i komory gazowej. W Birkenau ogromne krematoria zostały zniszczone przez nazistów. Dziś oglądać można tylko ich ruiny. Teren Muzeum to miejsce wspomnienia hitlerowskiej zbrodni przeciw ludzkości. Ale to także pomnik ludzkiego heroizmu: w niewyobrażalnych warunkach nazistowskich obozów więźniowie próbowali nieść pomoc drugiemu człowiekowi i walczyli o resztki jego godności.

Puszcza Białowieska

Białowieski Park narodowy chroni najstarszy zachowany fragment puszczy, która pokrywała nizinne tereny Europy północnej ponad 1000 lat temu. Park obejmuje tereny pogranicza polsko-białoruskiego, sama puszcza rozciąga się także po stronie Białorusi. Część należąca do Polski obejmuje powierzchnię 580 km2. 500 lat temu rejon Białowieży był ulubionym terenem łowieckim polskich królów. Dlatego też zabronili oni osiedlania się na tych terenach oraz wycinki drzew, co uchroniło unikalną puszczę przed jakąkolwiek cywilizacją – przetrwała ona do dziś w niezmienionym stanie. W 1924 utworzono na jej terenach pierwszy narodowy park w Polsce. W 1977 Puszcza Białowieska została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO. Tylko dwa parki narodowe w Europie znajdują się na tej Liście! (drugi to Durmitor w Czarnogórze). Na ogromnym obszarze puszczy występuje aż 20 różnych typów lasów! Symbolem Parku Narodowego stały się żubry, największe ssaki żyjące w Polsce. Białowieskie stado posłużyło do rekonstrukcji tego gatunku w Europie. W 1927 bowiem oddano strzał do ostatniego żubra żyjącego na wolności w Europie. Na świecie przetrwało ok. 50 osobników tego gatunku. Kilka z nich przewieziono do Białowieży, gdzie wdrożono program rekonstrukcji gatunku.

Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy

Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy to jedne z najbardziej unikalnych przykładów architektury drewnianej w Europie i kulturowy fenomen. Z tego powodu wpisano je na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury. Obie świątynie wzniesione zostały w XVII w. dla społeczności protestanckiej, zamieszkującej teren katolickiego Śląska. Było to jedno z postanowień Pokoju Westfalskiego (1648), kończącego Wojnę Trzydziestoletnią. Wojna ta była wynikiem konfliktu między protestancką Rzeszą (wspieraną przez innej kraje o tej religi, m.in. Danię, Holandię i Szwecję), a katolicką dynastią Habsburgów. Pod naciskiem Szwecji austriacki cesarz Ferdynand III Habsburg miał wybudować trzy świątynie dla luteran zamieszkujących katolickie tereny podległe jego władzy. Ponieważ budowa kościołów była aktem tolerancji wobec protestantów, nazwano je Kościołami Pokoju.

Do dziś zachowały się tylko dwie świątynie. Są one największymi budowlami w konstrukcji szkieletowej w Europie! Wg nakazu cesarza kościoły miały być budowane z nietrwałych materiałów (drewno, glina, piasek), poza miastem i w przeciągu co najwyżej jednego roku. To uczyniło światynie bardzo nowatorskimi pod względem konstrukcji i rozwiązań technicznych. To doprawdy wyjątkowe budowle w skali Europejskiej. Zachwyca skala i rozmach przedsięwzięcia. Kościół w Świdnicy posiada 4 kondygnacje z galeriami i jest w stanie pomieścić ok. 7500 wiernych. Na uwagę zasługuje też niezwykła dekoracja świątyń: przepych barokowych ołtarzy, ambon i polichromii.

Autorką zamieszczonych fotografii Kościoła w Świdnicy jest Bożena Pytel.

Kalwaria Zebrzydowska

Kalwaria Zebrzydowska to dziś drugie co do wielkości sanktuarium maryjne w Polsce i jedna z niewielu zachowanych Kalwarii w Europie. Miejsce to zostało wpisane na Listę UNESCO jako unikalny przykład krajobrazu projektowanego przez człowieka. XVII-wieczni artyści wykorzystując naturalne ukształtowanie terenu i budując tam obiekty religijne stworzyli niezwykłe dzieło: wzruszający krajobraz kulturowy i pomnik religijności doby baroku. Na wzgórzach nad Kalwarią Zebrzydowską wznosi się kompleks klasztorny oo. Bernardynów, a wokół niego 40 kaplic, malowniczo rozrzuconych na pagórkach. Topografia tego miejsca do złudzenia przypomina Jerozolimę. Dlatego właśnie tu w XVII w. rodzina Zebrzydowskich ufundowała klasztor i przyległą Kalwarię. Ścieżki łączące poszczególne kaplice tworzą słynne kalwaryjskie Dróżki, którymi nieprzerwanie od lat podążają pielgrzymi. Każda z kaplic symbolizuje miejsce w Jerozolimie i związane z nim wydarzenie, odwołując się do Pasji Chrystusa i życia Marii. Tu corocznie odbywają się niezwykle teatralne pasyjne Misteria oraz uroczysta procesja z figurą Matki Boskiej w dzień jej Zaśnięcia. Przybywa wówczas do Kalwarii tysiące wiernych. Ale Kalwaria to centrum pielgrzymkowe żywe przez cały rok. W tutejszej bazylice przechowywana jest cudowna ikona Matki Boskiej z XVII w. To także ważne miejsce na szlaku Śladami Jana Pawła II. Ojciec Święty odwiedzał to miejsce wielokrotnie jako mały chłopiec, potem także jako Papież.

Kraków - Stare Miasto

 Kraków szczęśliwie ocalał w wojennej pożodze, nigdy nie został zniszczony przez nazistów. Jest jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast, z unikalnym średniowiecznym układem urbanistycznym. Historyczna tkana miasta przetrwała niezmieniona po dziś dzień. Z tego powodu zabytkowe centrum Krakowa znalazło się na Liście Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO, jako jedno z pierwszych dwunastu miejsc na świecie! Kraków do początku XVII w. był stolicą Królestwa Polskiego, centrum politycznym i artystycznym. Także w XIX wieku nazywany był kulturalną stolicą Polski. Sercem miasta jest Rynek Główny, największy średniowieczny plac w Europie (200m x 200m). Na Rynku wznosi się malowniczy budynek Sukiennic oraz Bazylika Mariacka, w której przechowywany jest największy ołtarz średniowiecznej Europy – słynny Ołtarz Mariacki Wita Stwosza (XV w.). Osią Starego Miasta jest Droga Królewska z licznymi zabytkowymi kościołami. Perłą Krakowa jest Wzgórze Wawelskie z renesansowym zamkiem i Katedrą Królewską – to koronacyjny kościół królów polskich i ich największa nekropolia. Na Starym Mieście znajduje się też zabytkowa Dzielnica Uniwersytecka, a w niej Collegium Maius (XV w.), najstarszy budynek Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kraków to także wspaniały zabytek żydowskiej historii i kultury – średniowieczny Kazimierz to jedno z najlepiej zachowanych dawnych miast żydowskich w Europie. Dzielnica ta zyskała światową sławę dzięki nakręconej tu przez Stevena Spielberga Liście Schindlera.

Kopalnia Soli w Wieliczce

Kopalnia Soli w Wieliczce jest jedną z najstarszych i największych kopalni soli w Europie. W plebiscycie Rzeczpospolitej w 2007 roku została ogłoszona jednym z 7 Cudów Polski. Była jednym z pierwszych dwunastu obiektów na świecie, które wpisano na Listę Światowego dziedzictwa Kultury UNESCO. Pierwsze wzmianki o Kopalni pochodzą z XII w., jej rozkwit jednak rozpoczął się od wieku XIII. Dziś jest nie tylko pomnikiem historii i kultury, ale i heroicznej ludzkiej pracy. Wszystkie bowiem podziemne komory, korytarze, szyby, a także drążone w soli kaplice czy rzeźby są dziełem pracujących tu niegdyś górników. Kopalnia posiada dziewięć poziomów, z których trzy udostępnione są dla zwiedzających. Cały kompleks ma 324 m głębokości i zadziwia swym ogromem: ponad 2000 komór wydrążonych w soli i ok. 300 km podziemnych korytarzy. Najbardziej zdumiewająca jest Kaplica Św. Kingi z piękną dekoracją rzeźbiarską w soli – to największa podziemna kaplica na świecie! W kopalni znajduje się także Muzeum Żup Solnych oraz podziemne sanatorium.

Malbork - Zamek Krzyżacki 

 Zamek w Malborku jest największym i jednym z najpiękniejszych przykładów obronnej architektury ceglanej doby średniowiecza. Dodatkowym atutem jest malownicze jego położenie – nad Nogatem. Zamek wzniesiony został dla zakonu krzyżackiego w XIII w., ale niedługo potem został przebudowany i powiększony. Stał się potężnym ufortyfikowanym klasztorem. W 1307 przybył do Malborka z Wenecji Mistrz Zakonu, ustanawiając zamek główną siedzibą Zakonu i stolicą państwa krzyżackiego. Budowla otoczona murem obronnym składa się z trzech wewnętrznych zamków: niskiego, średniego i wysokiego. Panoramę całego kompleksu wieńczy masywna sylwetka gotyckiego kościoła NMP. Zwiedzanie zamku przenosi nas w mroczne czasy wypraw krzyżowych, krwawej chrystianizacji Prus i wielkiej wojny polsko-krzyżackiej. Na terenie dawnych Prus znajduje się wiele pamiątek po państwie krzyżackim – tworzą one malowniczy szlak turystyczny śladami krzyżackich miast: Grudziądz, Kwidzyn, Chełm, Olsztyn to najbardziej znane przykłady. Spośród nich jednak zamek w Malborku jest najznamienitszym przykładem krzyżackiej architektury w Europie.


Park Muzakowski/Muskauer Park

Park Muzakowski położony na pograniczu polsko-nimieckim i należy do obu państw. Zajmuje powierzchnię 700 ha – jest jednym z największych i najpiękniejszych parków krajobrazowych w Europie. Założony został przez księcia Hermana Puckler-Muskau w latach 1815-1844, miłośnika sztuki ogrodowej. Jego prace kontynuowali następcy księcia, aż do wybuchu II wojny. Po 1945 park rozdarty został granicą państwową, która na długie lata podzieliła dawną posiadłość książęcą. Dziś odnowienie parku jest wspólną troską Polski i Niemiec i symbolicznym aktem pojednania. Park otacza XIX-wieczną rezydencję. Jest doskonałym zabytkiem nie tylko XIX-wiecznej sztuki ogrodowej, ale i samej natury. Są tu lasy, bagna, torfowiska, jeziorka i malownicza dolina Nysy. Spacerując po praku podziwiać można widok na dolinę, majestatyczne samotne drzewa, romantyczne mostki i zielone wzgórza. Park Muzakowski to ważny przyczynek do rozwoju krajobrazu idealnego i architektury krajobrazowej jako dyscypliny.

Toruń

Toruń jest malowniczo położony nad Wisłą – widok na toruńską a starówkę z wiślanych bulwarów został wybrany w 2007 roku jednym z 7 Cudów Polski. Stare Miasto to jedne z najlepiej zachowanych kompleksów gotyckiej architektury świeckiej w Europie. Rozwój średniowiecznego miasta związany był z osiedleniem się zakonu krzyżaków (poł. XIII w.), którzy zbudowali tu zamek. Miał on być bazą do rozpoczęcia chrystianizacji Prus. Miasto stało sie wkrótce jednym z najważniejszych portów handlowych w Lidze Hanzeatyckiej. Spacer po historycznym centrum Torunia daje doskonały obraz średniowiecznego miasta handlowego. Liczne XIV i XV-wieczne kamienice, gotycki Ratusz, kościoły i zachwycająca Katedra Św. Jana są świadectwem dawnej potęgi portu i jednym z najcenniejszych przykładów ceglanej architektury gotyckiej. Na uwagę zasługuje zachowany w niezmienionym stanie średniowieczny plan miasta. Jego centrum stanowi Rynek z imponującym ratuszem. Toruń to miasto Mikołaja Kopernika – tu urodził się słynny astronom (1473). W jego domu rodzinnym (ul. Św. Anny) znajduje się niewielkie muzeum. Symbolem miasta są też pierniki. Ich tradycja w Toruniu sięga średniowiecza. Miasto, będąc portem miało dostęp do unikalnych i egzotycznych towarów niezbędnych przy wyrobie tych ciastek: kardamon, imbir i cynamon, którymi handlowano w Toruniu pozwoliły rozwinąć wypiek pierników do rangi lokalnego przemysłu!

Warszawa - Stare Miasto

Warszawa, the capital of Poland is very often called by Polish people: The City-Hero. This beautiful city, since the beginning of the 17th c. the administration center of Poland and the seat of the royal family suffered the most during World War II. After the Warsaw's Uprising in 1944 Warszawa was was completely damaged by the German Nazis, bombed down to the ground. More than 85 % of the buildings were destroyed and the splendid historical centre turned into ruins. It took years to rebuilt the city and it was great effort for its citizens Warszawa entered UNESCO world Heritage List in 1980 as one of the most amazing, meticulous and near total reconstructions of the historical centre. Today walking around the Old Town one can still get the spirit of Warszawa in its heyday - 18th century, when it was the scene for the important political and artistic events in the court of the last king of Poland Stanislaw Poniatowski. The highlights of the Old Town are: the Royal castle, picturesque tiny streets and the Main Market line up with the beautiful tenement houses, the fortifications and St. John's Cathedral. The contemporary landmark of the city is the Palace of Science and Culture , built in 1955 as the compulsive gift from Stalin. Warszawa is also famous for its parks. The most beautiful is Lazienki Park (Baths), the former subarbian residence of the Polish king with the Palace on Water, tiny temples and the statue of Chopin.

Drewniane kościoły Małopolski

The wooden churches of Southern Poland (Malopolska region) is one of the most unique monuments one can find in Poland. These buildings is the part of the famous Wooden Architecture Route showing the most valuable examples of the traditional wooden architecture: the manor houses, mills, churches, chapels, orthodox churches or the bell towers. Only in the region of Malopolska (Krakow is its capital) there are 237 objects in this route. The most beautiful however are the old wooden churches – 6 of them were placed on the UNESCO World Heritage List in 2003 (churches in Binarowa, Blizne, Debno Podhalańskie, Haczów, Lipnica Murowana, Sękowa). They were founded by the local nobles as the symbol of their religiousness but also richness and used to serve also for the whole village. Some of them have still its original decoration: the wall paintings , wooden furnishings and sculptures. Visit to such church is an unforgettable experience. The silence and the smell of old wood move us back to the Middle Ages. On the other hand however visiting these churches, picturesquely located in the small villages in the hilly Malopolska region give us opportunity to get the real taste of Poland off the roads.

Wrocław – Hala Tysiąclecia

The Centennial Hall in Wroclaw is the only modern monument on the UNESCO List in Poland. It is a building erected in 1911-13 by Max Berg as the multi purpose recreational hall and was a pioneering work of modern engineering. It is considered one of the best examples of the concrete architecture and is a key building in the development of the concrete structures in the 20th c. In form it is a symmetrical quatrefoil with a vast circular central space that can seat some 6,000 persons. The 23m-high dome is topped with a lantern in steel and glass.

Zamość

In 1580 a Polish noble and dignity Jan Zmoyski took decision to found a city – in the junction of the trading routes leading from Western and Northern Europe toward the black see. The cisty was given the name deriving from the name of the founder: Zamosć. It was designed by an Italian from Padua Bernardo Morando – now onder, that by some Zamość called the Pauda of Northern Europe. The modern city was based on the renaissance theory of the ideal city. It unique urbain plan of the ideal fortress city with the complex of about 120 historical buildings made Zamość one of the best examples of late 16th c renaissance city. It was the reason why in 1992 it was placed on the UNESCO World Heritage List. When Zamosc was built it was located in the heart of the Polish Kingdom, today however it is only 50 km from the eastern border with Ukraine. Being in Zamosc you can really get the spirit of Eastern Poland. The heart of the city is the Main Square, lined up with the marvellous 16th c. tenement houses with the picturesque arcades on the ground floor. It is the best preserved complex of the renaissance houses in Poland. It is dominated by the beautiful town hall designed by Morando. Retracing the history of Zamośc and looking for its spirit one can see the numerus churches, monasteries, the Zamoyski Palace and the building of the Zamośc Academy, one of the 3 universities in the 16th c Poland.


projekt i realizacja: www.evl.pl