Wokół Rynku Głównego

Wszystkie najważniejsze zabytki Krakowa położone są w centrum, a jego topografia ( Rynek i prostopadle nwychodzące ulice )- prosta. Wystarczy jeden spacer wokół Starego Miasta, by nauczyć się topografii królewskiej stolicy na pamięć. Kraków to jedno z najbardziej przyjaznych turystom miast w Polsce. Atmosfera miasta i niezliczona ilość kafejek rozleniwiają nie tylko mieszkańców. Radzimy podążyć za niniejszym przewodnikiem i odkrywać Kraków krok po kroku, niespiesznie i - obowiązkowo – z przerwami na kawę...

Średniowieczne Miasto

Kraków uznawany jest za jedno z najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w Europie. Z tego powodu w 1978 roku został wpisany na Światową Listę Dziedzictwa Kultury UNESCO – był jednym z pierwszych 12 obiektów na świecie, które znalazły się na tej Liście! Symbolem i chlubą miasta jest Rynek Główny, największy średniowieczny plac w Europie (200 x 200m), na którym do dziś tętni życie. To niezaprzeczalnie serce Krakowa. Rynek Główny wraz z przylegającymi do niego ulicami stanowi jeden z najcenniejszych przykładów urbanistyki średniowiecza. Historyczna tkanka miasta przetrwała nienaruszona po dziś dzień. Powstanie urbanistycznego założenia Krakowa datuje się na połowę XIII w. i jest związane z lokacją miasta w 1257 roku. Wtedy Kraków zyskał tytuł miasta, nowy porządek administracyjny i liczne przywileje, które umożliwiły jego szybki rozwój. Choć plan średniowiecznego Krakowa wytyczony został w XIII w. wpisany został starszą strukturę miasta. Łatwo to rozpoznać przyglądając się biegowi ulicy Grodzkiej czy Brackiej – nie są one symetryczne, ulice bowiem pokrywają się z przedlokacyjnymi traktami. Kościół św. Wojciecha na Rynku Głównym jest także starszy niż sam Rynek (XI w.) - świadczy o tym m. in jego niesymetryczne położenie.

Rynek Główny

Rynek Główny to serce Krakowa. Tu świętuje się Sylwestrową Noc, tu organizowane są koncerty, występy , performance oraz świąteczne jarmarki. To także miejsce, w którym przecinają się ścieżki mieszkańców miasta. Nic dziwnego, że zwykle panuje tu tłok. Latem ogródki restauracji i kawiarni przyciągają setki turystów. W letnie wieczory zabawiają ich uliczni artyści: mimowie, tańczący z ogniem albo marionetkowe teatrzyki.
W średniowieczu Rynek Główny był centrum administracyjnym i gospodarczym miasta: stały tu liczne kramy, waga miejska, postrzygalnia, szubienica i ratusz, w którego podziemiach znajdował się wyszynk i więzienie z izbą tortur. Na początku XIX w. większość kramów zniszczono,,a Rynek zamieniono na nowoczesny miejski plac, pozostawiając najważniejsze zabytki: Sukiennice, Bazylikę Mariacką, Wieżę Ratuszową i kościół św. Wojciecha.

Sukiennice

Sukiennice to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Krakowa. Zbudowano je już pod koniec XIII w. Pomiędzy dwoma rzędami kramów sukiennych biegła ulica, w późniejszych latach przekryto ją dachem. 1555 budynek został przebudowany w manierystycznym stylu przez znamienitych artystów: Mistrza Pankarcego i Giovanniego Marię Padovano. Santi Gucci dodał wówczas maszkarony wieńczące attykę, jedne z najbardziej charakterystycznych detali Sukiennic. Ostatecznej przebudowy Sukiennic dokonano w wieku XIX w. - wtedy dobudowano m. in. ryzality na osi i arkadowe pasaże. Sukiennice były miejscem, gdzie kupcy sprzedawali sukno, co nadało miejscu charakterystyczną nazwę. Wewnątrz wciąż możemy poczuć średniowieczną atmosferę kramów, choc dziś zamiast sukna zaopatrzyć się można w ludowe rzeźby, szachy i rozmaite wawelskie smoki.

Wieża Ratuszowa

Majestatyczna gotycka wieża z zegarem (70 m wysokości) jest jedyną pozostałością po dawnym miejskim ratuszu, który rozebrano w 1820 roku. Zbudowano go w XIV w. Na parterze budynku (dziś Informacja Turystyczna) zachował się unikalny zespół gmerków z datą 1444, sygnatura budowniczych ratusza. Warto podjąć wysiłek i wdrapać sie po wąskich średniowiecznych schodach na ostatnią kondygnację – stąd roztacza się jeden z najpiękniejszych widoków na Rynek i Stare Miasto (są lunety!). Dziś Wieża Ratuszowa jest siedzibą oddziału Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. W piwnicy, gdzie w średniowieczu znajdowała się torturia (miejsce kaźni miejskich rzezimieszków i złodziei), dziś mieści się teatr Scena Pod Ratuszem. W pobliżu ratusza stoi współczesna rzeźba Igora Mitoraja Eros Bendato.

Wieża Ratuszowa – Muzeum Historyczne Krakowa czynne: kwiecień – październik, pon-niedz. 10.30 – 18.00

Bazylika Mariacka

Wizyta w Kościele Mariackim to obowiązkowy punkt programu dla każdego turysty. Bazylika to niezaprzeczalnie najpiękniejsza świątynia Krakowa i symbol historii miasta. Zbudowana została między XIII a XV w. na miejscu romańskiego kościoła. Był to parafialny kościół średniowiecznego Krakowa, fundowany przez bogatych mieszczan i patrycjuszy. Gotycka bazylika to prawdziwy skarbiec dzieł sztuki. Możemy podziwiać tu m. in XIV w. oryginalne gotyckie witraże (w prezbiterium), średniowieczne rzeźby (Ołtarz Mariacki oraz Krucyfiks Slackera w południowej nawie, dzieła Wita Stwosza), barokowe ołtarze z obrazami znanego weneckiego malarza XVIII w . Giambattisty Pittoniego. Niezwykłą polichromię kościoła wykonali Jan Matejko i jego uczniowie: Stanisław Wyspiański i Józef Mehoffer. Powstała w latach 1890-92. Bazylika Mariacka z całym jej splendorem i przepychem była dumą średniowiecznego Krakowa, świadectwem pobożności, ale i bogactwa fundatorów. Dziś to jeden z czołowych zabytków kultury w Polsce – odwiedzana jest przez tysiące turystów, którzy przybywają tu, by podziwiać jedno z najwspanialszych dzieł średniowiecznej sztuki europejskiej – Ołtarz Wita Stwosza.

Bazylika Mariacka jest otwarta dla zwiedzających: poniedz. - sob 11.45 – 17.45, niedz. 14.00 – 17.45

Największy średniowieczny ołtarz w Europie

Ołtarz główny w Bazylice Mariackiej, znany jako Ołtarz Mariacki jest z pewnością jednym z cudów Krakowa. Wyrzeźbiony został w latach 1477 – 89 przez Wita Stwosza, który przybył do Krakowa z Norymbergi w 1477 roku. To największy średniowieczny ołtarz w Europie, ma 13 m wysokości i 11 m szerokości. Wykonany został w drewnie dębowym, figury zaś - w lipowym. Jego treść nawiązuje do wezwania kościoła – Najświętszej Marii Panny. Cały program ikonograficzny obrazuje życie Marii, ukazując także Pasję Chrystusa. Główna scena ołtarza przedstawia Zaśnięcie Najświętszej Marii Panny. Dramatyczna zdawać by sie mogło scena została ukazana w niezwykły sposób: Maria bez cierpienia ani boleści omdlewa na ręce jednego z apostołów. Pozostali otaczają ją poruszeni jej zaśnięciem. Ponad tą sceną dostrzec można Chrystusa z Matką – to Wniebowzięcie. Ołtarz wieńczy Koronacja Marii w otoczeniu śś. Stanisława i Wojciecha. Jedną z najistotniejszych wartości artystycznych dzieła jest uderzający realizm: twarze Apostołów o różnorodnych emocjach, fałdy draperii, detale anatomii. To niezwykłe studium postaci ludzkiej i zapowiedź renesansu w Krakowie.

Ołtarz został skradziony przez hitlerowców w czasie II wojny. Powrócił do Bazyliki Mariackiej w 1957 roku.

Codziennie (z wyjątkiem niedziel) o 11.50 w Bazylice odbywa się ceremonia otwarcia Ołtarza Mariackiego. To widowisko warte uwagi. W sezonie letnim kościół jest zwykle zatłoczony o tej porze – lepiej być wcześniej i zająć sobie miejsce blisko ołtarza! Po ceremonii można stanąć na Placu Mariackim by o 12.00 wysłuchać hejnału – to miejsce, z którego najlepiej słychać i widać trębacza!

Uwaga! hejnał!

Hejnał Mariacki to jedna z najważniejszych tradycji Krakowa, a jego wysłuchanie to turystyczna atrakcja. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z XIV w. Dziś hejnał grany jest co godzinę o pełnej godzinie, z północnej wieży Bazyliki Mariackiej (cztery razy – na wszystkie strony świata!) W średniowieczu wieżą ta, nazywana Hejnalicą, należała do miasta – stąd trębacz oznajmiał mieszkańcom o niebezpieczeństwie lub otwarciu bram miejskich. W XIII w. gdy grał by oznajmić miastu, że zbliżają się wrogie hordy Tatarów, melodia niespodziewanie została przerwana. Tatarska strzała śmiertelnie raniła trębacza. By przypomnieć o tej pięknej legendzie melodia za każdym razem urywa się.

english | polski